اپرای چین

اپرای چین

اپرای چین

تاریخ اپرا: از شیوع بی بندوباری تا تجربه

در مورد سابقه اپرای چین می توان به بیش از ۲۵۰۰ سال گذشته نگاهی انداخت. فعالیت های اپرا در ابتدا از طریق آواز و رقص به نمایش درآمد. مردم خود را مانند حیوانات آرایش و تزیین می کردند وبا همراهی موسیقی ضربه ای ریتم دار، با انجام رقص نمایش اجرا می کردند. از این رو، داستان ها در نمایش دیده می شد. در دوران بهار و پاییز و دوران جنگ در تاریخ چین، تعدادی از بازیگران طنز و فکاهی به وجود آمدند و با نمایش های طنز آمیز، اشراف را سرگرم می کردند.این موارد اپرای اولیه محسوب می شود.

جامعه چین در سلسله هان با چنان سرعتی پیشرفت کرد که فعالیت های اپرای سلطنتی و مردمی وارد مرحله جدیدی شد. در سلسله هان، «صد تئاتر» شامل انواع موسیقی و رقص و آکروبات و جادوگری بسیار رایج بود که، با توجه به تنوع نمایش، به طور کلی «مهارت نمایش» خوانده می شدند. تمام نمایش‌ها در سلسله هان «صد نمایش» خوانده می شدند. هم آواز و رقص و هم آکروبات با اپرا ارتباط نزدیکی دارد.

پس از سلسله هان، به ویژه در سلسله تانگ، توسعه هنر موسیقی و رقص چشمگیر است. در سلسله تانگ، نمایش آواز و رقص مانند تا یائو نیانگ، بوا تو و دا میان در میان عموم مردم رایج بود. نقش های مشخص در این نمایش‌ها وجود داشت و داستان نسبتاً کامل در نمایش آواز و رقص دیده می‌شد که عناصر زیادی از اپرا محسوب می شود.

چنانچه نمایش آواز و رقص در آواز خواندن در اپراهای کنونی تأثیرات زیادی دارد، نمایش «تسان جون»، که اکثر آن از طریق گفت و گو و دیالوگ اجرا می شود، از سوی دیگر به الگوهای نمایش اپرای چین تنوع بیشتری بخشیده و قسمت گفتاری را در اپرای چین افزایش داده است. نمایش تسان جون در حقیقت نمایش خنده دار است و از نمایش طنز بازیگران در قصر سلسله چین نمونه‌برداری شده است.

نمایش تسان جون معمولاً دو نقش دارد: تسان جون شخصی است که مرتکب جنایت می‌شود و نقش در نمایش مورد تمسخر قرار می گیرد و هنر تسانگ هو شخصیت مسخره کننده در این نمایش است. نمایش تسان جون پس از سلسله تانگ کم کم رایج شد، به طوری که در ابتدا در کاخ سلطنتی و سپس در میان عموم مردم گسترش یافت. در عین حال، تعداد بازیگران نیز بیش از دو تا شد و موضوع آن همچنین از تمسخر جنایتگر به واکنش زندگی روزمره مردم عمومی گسترش یافت.

در سلسله سونگ، نمایش «زا جو و نان شی»، که ابتدایی ترین اپرای کامل محسوب می شود، به وجود آمد. در آرامگاه با نقش های طراحی شده خانوادهٔ دونگ، که در شهر هوو ما شی استان شان شی کشف شده است، در دیوار شمال این آرامگاه، یک سکوی نمایشی کوچک وجود دارد و پنج بازیگر سفالی به نقش های نمایشی شنگ، دان، جینگ، موا و چوو روی صحنه دیده می شود. این در حقیقت اسناد واقعی برای فعالیت‌های اپرا در سلسله سونگ و کشور چین محسوب می شود. علاوه بر آن، محل نمایش در سلسله سونگ نیز به طور اساسی و عمده‌ای پیشرفت کرده است و به ویژه، رونق یافتن محل‌های تفریحی با تلفظ چینی «گو لان وا شه» پوشش هنرهایی مانند نمایش زا جو و نان شی را تأمین می کرد. در عین حال، هنر گفتاری و آواز خواندن، که در زمان میانی و اواخر سلسله تانگ رونق یافت، در دو زمینه، تکامل اپرای چین را توسعه داد. ادبیات هنر گفتاری و آواز خواندن تأثیر مستقیم در خلاقیت درام‌نامه دارد و موسیقی هنر گفتاری و آواز خواندن در تشکیل سبک‌های آواز خواندن در اپراهای مختلف تأثیرگذار است. در سلسله یوان، با اشاره به رونق نمایش زا جو، اپرای چین به طور گسترده توسعه یافت و شکل دیگری گرفت. نمایش زا جو در سلسله یوان به دنبال آداب و رسوم و روش های دیرینه هنر نمایشی در سلسله هان و تانگ، با ترکیب موسیقی و رقص، و گفتار طنز و آکروباسی، روش نمایش سیستماتیک و قابل تماشایی را تشکیل داد. با استقبال عموم مردم از نمایش زا جو در سلسله یوان، اندازه گروه‌های نمایشی نیز زرگ تر و نقش نمایشی ساده نیز دقیق تر شده است. برای مثال، درباره نقش دان، این نقش به دان اصلی، دان کوچک، دان پیر و غیره تقسیم شده است. تقسیم بندی نشان دهنده تخصصی‌تر شدن و در عین حال ارتقای سطح نمایش‌هاست.

نمایش زا جو در سلسله یوان نه تنها نمایشی بر روی صحنه است، خلاقیت درام‌نامه نیز افتخار آفرین است. در طول کمتر از صد سال، تعداد زیادی از درام‌نویسی‌ها و آثار نمایش زا جو به وجود آمد.

ژونگ سی چنگ (حدود ۱۲۷۹- حدود ۱۳۶۰ م)، دانشمند سلسله یوان، در کتاب لو گوی بو فهرست تمام ۴۵۲ مورد نمایش زا جو اسم دار و ۱۵۲ نفر از درام‌نویسان را ثبت کرد. در میان درام نامه‌نویسان فراوان، گوان هان چینگ، ماژی یوان، ژن گوانگ زو و بای پو شهرت بیشتری داشتند که این چهار نفر «چهار ملک درام‌نویس در سلسله يوان» خوانده می شوند. شایان ذکر است که گوان هان چینگ معروف ترین آن‌ها بود.

درام نویس گوان هان چینگ (حدود ۱۲۲۰-۱۳۰۰ م) در تمام عمر خود بیش از شصت اثر نمایش زا جو نوشت که تنها هجده اثر آن به جای مانده است که بی عدالتی دوو آ شهرت بیشتری دارد و علاوه بر آن، آثار تاریخی مانند دان دائو هوی و شی شو منگ نیز مشهور است. سوژه و سبک‌های آثار نمایشی خلق شده از سوی گوان هان چینگ بسیار گسترده و متنوع است که هم کمدی و تراژدی است و هم حماسه و هم داستان عاشقانه. آثار نمایشی گوان هان چینگ دارای ارزش های برجسته، داستان فشرده و ترتیب های جذاب است که شخصیت‌های نقش بسیار ظاهر و روشن است. نقش «دوو آ» در درام بی عدالتی دوو آ یکی از نمونه های این آثار به شمار می رود. گوان هان چینگ به خوبی از زبان استفاده می‌کرد و با بهره‌گیری از شعرها و ادبیات مردمی، با زبان معمولی و ساده، آوازهایی را به درام می نوشت که هم مقررات ادبیات سنتی چین را رعایت می کرد و هم موقعیت و شخصیت نقش‌ها در درام را به نمایش می گذاشت.

در سلسله های مینگ و چینگ، «چوان چی» – درام منظوم – به یکی از الگوهای مهم درام و تئاتر تبدیل شده است. درام چوان چی سلسله های مینگ و چینگ، در مقایسه با نمایش زا جو در سلسله یوان در زمينه ترتیبات، گسترده و فراوان‌تر است و در زمینه موسیقی، مقررات بیشتری دارد. اکثر نویسندگان درام چوان چی دانشمندان بودند و کسب زیبایی موسیقی تلاش می کردند. در آن زمان  وی لیانگ فو (۱۴۸۹-۱۵۶۶)، اهل شهر تای تسانگ استان جیانگ سو، سبک آواز خواندن لطیف و ظریف «سو جو» را خلق کرد که یک روش جدید موسیقی برای اپرا فراهم می آورد. از آن به بعد، آثار درام چوان چی خلق شده از سوی دانشمندان از موسیقی سبک سو جو الگوگیری کرده است. درام چوان چی در هنگام اجرای نمایش با سبک آواز خواندن سو جو «کون چو» خوانده می شود که اظهارات ادبی و ویژگی های موسیقی آن با سلیقه دانشمندان سازگار است. به این سبب، کون چو طرفداران زیادی به خود جلب و موقعیت فرهنگی خاصی در تاریخ چین ایجاد کرد که همچنان «یا این» – درام ادبی – خوانده می شود.

درام چوان چی در سلسله های مینگ و چینگ به علت خلق اثر مو دان تینگ، به اوج هنری رسید. مو دان تینگ داستان عاشقانه زنی به اسم دو لی نیانگ و مردی به اسم ليو منگ می را بیان می‌کند که این درام خیلی زود به نماینده آثار کون چو تبدیل شد و تا کنون میان عموم مردم رایج شده است. حتی امروزه، مو دان تینگ همچنان نماینده نمایش کون چوست. هنرمندان، نسل‌به‌نسل، این اثر را بر روی صحنه می برند و بر اساس آن، همه زمینه های اثر مو دان تینگ از جمله سبک آواز خواندن موسیقی، اندام بازیگران و کیفیت نمایش به بهترین سطح رسیده است.

اپرای چینی کون چو: ظرافت و لطافت تا حد ممکن

اپرای چینی کون چو یکی از قدیمی‌ترین درام‌ها و اپراهای چین است که اوایل «کون شان چیانگ» (لهجه منطقه کون شان استان جیانگ سو) خوانده می شد. این اپرا در پایان سلسله يوان و اوایل سلسله مینگ در منطقه کون شان استان جیانگ سو به وجود آمد که همراه با «های یان چیانگ» (لهجه منطقه های یان استان جيه جیانگ)، «یو یائو چیانگ» (لهجه يو يائو استان جيه جیانگ) و «یی یانگ چیانگ» (لهجه یی یانگ استان جیانگ شی) «چهار لهجه سلسله مینگ» خوانده می‌شود. کون شان چیانگ در ابتدا تنها آواز مردمی‌ای بود که در منطقه سو جو رواج داشت و تا زمان وان لی در سلسله مینگ با مرکز شهر سو جو، به جنوب رودخانه یانگ تسه و شمال رودخانه چیان تانگ جیانگ گسترش یافت. پس از آن، وارد شهر پکن شد و به پرنفوذترین اپرا از سال های میانی سلسله مینگ تا سال های میانی سلسله چینگ تبدیل شد.

موسیقی کون چو لطیف و سرشار از ذوق، خوش آهنگ و گوش نواز است که «شویی موا دیائو» خوانده می شود. نمایش نامه اپرای کون چو نیز همچنین بسیار منظم و مرتب، خوش زبان و زیباست. ترکیب عالی موسیقی و نمایش‌نامه باعث استاندارد شدن اپرای چین شد. با توجه به آنکه ریشه اپرا در میان عموم مردم است، استاندارد شدن اپرا موقعیت پایین آن را تغییر داده است. روند بازاری شدن اپرا باعث به وجود آمدن گروه‌های اپرای تخصصی شد. در عین حال، برخی از مقامات و دانشمندان خودشان درس‌های آموزشی تشکیل می دادند و بازیگران را تربیت می کردند و برخی از آنان خودشان مهارت نمایش را به بازیگران می‌آموختند و بر این اساس، اپرای کون چو لطیف‌تر شده و نمایش صحنه ای، نمایش نامه و موسیقی به خوبی ترکیب شده‌اند و برتری های یکدیگر را بهتر به نمایش درآورده‌اند. در چند صد سال گذشته، اپرای چینی کون چو از نظر موسیقی سنتی، رقص و ادبیات، به نمونه فرهنگی زیبا و سرشار از ذوق چینی تبدیل شده است. با وجود آنکه بازیگران نمایش‌ها هنوز مورد تبعیض جامعه قرار می گیرند، جایگاه هنر درام و اپرا، به علت گرفت. چین یکی از نوزده کشوری است که برای نخستین بار این جایزه را کسب کرده است.

اپرای پکن

هنر اپرای چین و شهرت جهانی

آوازی وجود دارد که در آن عنوان می‌شود: «خارجیها اپرای سنتی شهر بیکن را ‘اپرای پکن’ می خوانند و دلیل رنگ کردن صورت شخصیت‌ها را نمی‌دانند / ولی هنگامی که تمام آرایش ها انجام شود / تماشاچیان با تعجب آن را ستایش می کنند که به به! چقدر عالی و زیباست!» این آواز اسم چینی چانگ‌ایان‌پو دارد که سه جمله اول آن با روش آواز خواندن آوازهای عوام پسند اجرا می شود و قسمت «به به» با روش با صدای بلند فریاد کردن از نقش «جینگ» در اپرای سنتی چین اجرا می‌شود و پس از آن، با روش خواندن آوازهای عوام پسند، از ستایش دوستان خارجی هنگام تماشای اپرای پکن تقلید می کنند و آواز می خوانند که «عجب! به‌به! عالی است! فوق العاده است!»

به درستی که اپرای پکن آنقدر جذاب است که هر زمانی که به اپرای چین اشاره می کنند، اکثر دوستان خارجی اپرای پکن را یادآوری می کنند – مثل آنکه در نظر آنان اپرای پکن دربرگیرنده تمام انواع اپرای چین است.

 

اپرای پکن حدود سال ۱۸۴۰ در پکن تشکیل شد و به این سبب «اپرای پكن» خوانده می شود. به وجود آمدن اپرای پکن با ورود گروه تئاتر «هوی بان» به شهر پکن ارتباط دارد.

در پنجاه و پنجمین سال دوران پادشاهی جیان لونگ (۱۷۹۰)، برای تبریک تولد پادشاه، دولت تمام گروه های تئاتر در مکان‌های مختلف چین را به پکن دعوت کرد که در این میان، یکی از گروه های تئاتر هوی بان با اسم «سان چینگ بان» طرفداران بیشتری داشت. پس از آن، گروه های تئاتر هوی بان با اسامی «سی شی بان»، «هه چون بان» و «چون تای بان» به تدریج وارد شهر پکن شده و کم‌کم در این شهر معروف شدند و با نام «چهار گروه تئاتر به اسم هوی بان» خوانده شدند. در ابتدا، بازیگران گروه‌های تئاتر هوی بان اپراهای کون چو، «بانگ زی» و «ار هوانگ» را بازی می‌کردند و با افزایش دیگر بازیگران درام «هان دیائو»، اپرای پکن بر اساس این درام و تئاترها توسعه یافته و شکل یافت و به سرعت به یکی از اپراهای رایج و پرطرفدار چین تبدیل شد. سوژه و موضوع، سبک آواز خواندن و نمایش و نظم نمایش مخصوص با روح اصلی فرهنگ شهر پکن سازگار است و به این سبب، اپرای پکن می توانست در یک رقابت شدید برتر شود.

اپرای پکن با آثار و برنامه‌های فراوانی که از بنیاد درام و اپرا در چین باقی مانده ادامه یافته است. در مقایسه با اپرای کون چو، که بیشتر داستانهای تفریحی دانشمندان و یا داستان های عاشقانه را بر روی صحنه می برد، موضوعات اپرای پکن بسیار گسترده تر است. اپرای پکن هم واقعیت تاریخی و حماسه، هم افسانه و اسطوره و داستان‌های عاشقانه را بر روی صحنه می برد. در سبک اجرای نمایش، اپرای پکن هم شامل نمايش ادبی و آواز خوانی و هم شامل نمایش رزمی و کونگ فوست. با توجه به آنکه سوژه و سبک نمایش نیازهای تفریحی عموم را پوشش داده، اپرای پکن خیلی زود در چای خانه های شهر پکن رواج یافت.

نظم ویژه برای اجرای اپرای پکن به تکامل و ارتقای کیفیت نمایش اپرای پکن کمک کرده است. اپرای پکن نظم نمایش اپرای کون چو را ادامه داده و بیشتر نمایش های «جیه زی شی»، به صورت سریالی از قسمت های عالی درام، را روی صحنه می آورد. در یک واحد زمانی، به جای یک درام بزرگ و کامل، به طور پیوسته، پنج یا شش یا بیش از ده جيه زی شی را به نمایش در می آورد. جیه زی شی قسمت های درام است که مهارت عالی بازیگران را بیشتر نشان می دهد. پس از تمرین و تکرار فراوان، سطح هنری بازیگران اپرای پکن در زمینه آواز خواندن، گفتار، انجام حرکات و رزم به تدریج بالا می رود.

اپرای پکن با نقش‌های نمایشی مختلف اجرا می شود که به نقش های نمایشی شنگ، دان، جینگ، موا و چوو تقسیم شده است. ویژگی های طبیعی مانند جنس و سن، ویژگی های اجتماعی مانند موقعیت و شغل و همچنین شخصیت‌ها در تقسیم‌بندی نقش نمایشی تأثیر می‌گذارد. هر نقش نمایشی فرم استانداردی دارد و در مهارت آواز خواندن، گفتار، انجام حرکات و رزم نیز ویژگی های خاصی دارد. منظم و زیاد شدن نقش‌های نمایشی در اپرای پکن نیز نشانه پخته شدن هنر این اپراست.

موسیقی اپرای پکن پر از احساسات و تأثیر گذار است که سبک‌های آواز خواندن عمده آن «شی پی» و «ار هوانگ» است. ریتم شی پی دارای فراز و نشیب های فراوان است و آهنگ آن نیز نشاط آور و روان است که برای نشان دادن احساسات شادی و پایداری مناسب است. ریتم ار هوانگ نسبتا آرام و آهسته است و آهنگ آن نیز بم و غم آور است که برای نشان دادن احساسات اندوه و خشم مناسب است. همراهی در اپرای پکن «چانگ میان» نام دارد و همچنان به همراهی «ادبی» و «رزمی» تقسیم شده است. در زمینه استفاده از سازها، برای همراهی ادبی، بیشتر از ساز «هو چین» استفاده می شود و گاهی نیز سازهایی که با آرشه نواخته می شود و سازهای بادی مورد استفاده قرار می گیرند. برای همراهی رزمی، بیشتر از طبل و همراه با ناقوس بزرگ و کوچک استفاده می شود.

دستاوردهای هنری اپرای پکن چشمگیر است. فرم استاندارد و ریتم‌دار در اپرای پکن تشکیل شده است و تا حد ممكن، از محدودیت های زمان و مکان صحنه عبور کرده و به سطحی رسیده که از طریق الگوگیری، روح و روان را نشان می دهد و شکل و روح با هم درخشان‌تر می شود. آثار معروف اپرای پکن بیشمار است؛ برای مثال، دبنگ جون شان، يو جوو فنگ، یو تانگ چون، چون اینگ هوی، کونگ چنگ جی، سی لانگ تان مو و با وانگ بیه جی که در طول چند صد سال طرفداران فراوانی به خود جلب کرده اند.

یکی از علت های توسعه پرسرعت اپرای پکن به وجود آمدن تعداد زیادی از هنرمندان نمایش اپرای پکن است. برای تفهیم بیشتر، باید به این مثال توجه کرد که برای نقش نمایشی «شنگ پیر»، هنرمندان تان شین پی، یو شو یان، یان جو پنگ، ما ليان لیانگ، تان فو اینگ، جو شین فانگ، گائو چینگ کوی و لی شائو چون؛ برای نقش نمایشی «شنگ جوان»، هنرمندان چنگ جی شیان، يو ژن فی، یه شنگ لان؛ برای نقش نمایشی «شنگ رزمی»، هنرمندان بانگ

شیائو لو، شانگ هه يو، گای جیائو تیان؛ برای نقش نمایشی دان، هنرمندان می لان فانگ، چنگ یان چیو، شانگ شیائو یون، شون هوی شنگ، ژانگ جون چيو، یان هوی ژو و گوان سو شوانگ؛ برای نقش نمایشی جینگ، هنرمندان جين شائو شان، هائو شوو چنگ، هوو شی روی، چیو شنگ رونگ، فانگ رونگ شیانگ و یوان شی های؛ برای نقش نمایشی چوو، هنرمندان وانگ چانگ لین، شیائو چانگ هوا و به شنگ ژانگ شهرت زیادی دارند، به این مفهوم که در هر نسل، هنرمندان بزرگی به وجود می‌آیند و مهارت اپرای پکن را نسل‌به‌نسل منتقل می کنند. این هنرمندان، با مهارت عالی خود، اپرای پکن را درخشان تر ساخته و نقشی تاریخی در توسعه اپرای پکن ایفا کرده‌اند.

بدون شک، هنرمند می لان فانگ در این میان مشهورتر است. می الان فانگ در خانواده ای به دنیا آمد که در زمینه اپرا پیشینه مخصوصی داشت و در هشت سالگی شروع به آموزش اپرا کرد و در یازده سالگی بر روی صحنه آمد. وی بیشتر نقش نمایشی دان از جمله «دا ما دان» و «هوا دان» را در اپرا بازی می کند و پس از تمرین طولانی مدت، به توسعه سازنده روش آواز خواندن، گفتاری، رقص، موسیقی، لباس و آرایش اپرای پکن کمک کرده است و سبک ویژه خود را تشکیل داده است که در محافل اپرا، سبک «می» خوانده می شود.

می لان فانگ همچنین خیلی زود هنر اپرای پکن را به خارج از کشور منتقل کرد. در سال ۱۹۳۰، وی به عنوان رهبر یک گروه به امریکا سفر کرد و برای نخستین بار اپرای پکن، درام باستان و سنتی شرق را در مقابل تماشاچیان غربی بر روی صحنه نمایش برد. آنان به ترتیب در سياتل، شیکاگو، واشنگتن، سانفرانسیسکو و لس آنجلس برای ۷۲ روز نمایش اجرا کردند که برنامه های اپرا از جمله دا يو شاجیا، گوی في زوی جیو، چانگ آبن يویه و تبان نیو سان هو است. نمایش آنان مورد ستایش و استقبال تماشاچیان امریکایی قرار گرفت.

تا کنون، اپرای پکن به یکی از نمادهای فرهنگ چین تبدیل شده که در داخل و خارج از کشور شهرت زیادی به خود اختصاص داده و حتی برخی از خارجی ها برای یادگیری و نمایش اپرای پکن در چین زندگی می کنند. این پدیده نیز از دیگر جذابیت های اپرای پکن محسوب می شود.

تاریخ اپرا: از شیوع بی بندوباری تا تجرب

در مورد سابقه اپرای چین می توان به بیش از ۲۵۰۰ سال گذشته نگاهی انداخت. فعالیت های اپرا در ابتدا از طریق آواز و رقص به نمایش درآمد. مردم خود را مانند حیوانات آرایش و تزیین می کردند وبا همراهی موسیقی ضربه ای ریتم دار، با انجام رقص نمایش اجرا می کردند. از این رو، داستان ها در نمایش دیده می شد. در دوران بهار و پاییز و دوران جنگ در تاریخ چین، تعدادی از بازیگران طنز و فکاهی به وجود آمدند و با نمایش های طنز آمیز، اشراف را سرگرم می کردند.این موارد اپرای اولیه محسوب می شود.

جامعه چین در سلسله هان با چنان سرعتی پیشرفت کرد که فعالیت های اپرای سلطنتی و مردمی وارد مرحله جدیدی شد. در سلسله هان، «صد تئاتر» شامل انواع موسیقی و رقص و آکروبات و جادوگری بسیار رایج بود که، با توجه به تنوع نمایش، به طور کلی «مهارت نمایش» خوانده می شدند. تمام نمایش‌ها در سلسله هان «صد نمایش» خوانده می شدند. هم آواز و رقص و هم آکروبات با اپرا ارتباط نزدیکی دارد.

پس از سلسله هان، به ویژه در سلسله تانگ، توسعه هنر موسیقی و رقص چشمگیر است. در سلسله تانگ، نمایش آواز و رقص مانند تا یائو نیانگ، بوا تو و دا میان در میان عموم مردم رایج بود. نقش های مشخص در این نمایش‌ها وجود داشت و داستان نسبتاً کامل در نمایش آواز و رقص دیده می‌شد که عناصر زیادی از اپرا محسوب می شود.

چنانچه نمایش آواز و رقص در آواز خواندن در اپراهای کنونی تأثیرات زیادی دارد، نمایش «تسان جون»، که اکثر آن از طریق گفت و گو و دیالوگ اجرا می شود، از سوی دیگر به الگوهای نمایش اپرای چین تنوع بیشتری بخشیده و قسمت گفتاری را در اپرای چین افزایش داده است. نمایش تسان جون در حقیقت نمایش خنده دار است و از نمایش طنز بازیگران در قصر سلسله چین نمونه‌برداری شده است.

نمایش تسان جون معمولاً دو نقش دارد: تسان جون شخصی است که مرتکب جنایت می‌شود و نقش در نمایش مورد تمسخر قرار می گیرد و هنر تسانگ هو شخصیت مسخره کننده در این نمایش است. نمایش تسان جون پس از سلسله تانگ کم کم رایج شد، به طوری که در ابتدا در کاخ سلطنتی و سپس در میان عموم مردم گسترش یافت. در عین حال، تعداد بازیگران نیز بیش از دو تا شد و موضوع آن همچنین از تمسخر جنایتگر به واکنش زندگی روزمره مردم عمومی گسترش یافت.

در سلسله سونگ، نمایش «زا جو و نان شی»، که ابتدایی ترین اپرای کامل محسوب می شود، به وجود آمد. در آرامگاه با نقش های طراحی شده خانوادهٔ دونگ، که در شهر هوو ما شی استان شان شی کشف شده است، در دیوار شمال این آرامگاه، یک سکوی نمایشی کوچک وجود دارد و پنج بازیگر سفالی به نقش های نمایشی شنگ، دان، جینگ، موا و چوو روی صحنه دیده می شود. این در حقیقت اسناد واقعی برای فعالیت‌های اپرا در سلسله سونگ و کشور چین محسوب می شود. علاوه بر آن، محل نمایش در سلسله سونگ نیز به طور اساسی و عمده‌ای پیشرفت کرده است و به ویژه، رونق یافتن محل‌های تفریحی با تلفظ چینی «گو لان وا شه» پوشش هنرهایی مانند نمایش زا جو و نان شی را تأمین می کرد. در عین حال، هنر گفتاری و آواز خواندن، که در زمان میانی و اواخر سلسله تانگ رونق یافت، در دو زمینه، تکامل اپرای چین را توسعه داد. ادبیات هنر گفتاری و آواز خواندن تأثیر مستقیم در خلاقیت درام‌نامه دارد و موسیقی هنر گفتاری و آواز خواندن در تشکیل سبک‌های آواز خواندن در اپراهای مختلف تأثیرگذار است. در سلسله یوان، با اشاره به رونق نمایش زا جو، اپرای چین به طور گسترده توسعه یافت و شکل دیگری گرفت. نمایش زا جو در سلسله یوان به دنبال آداب و رسوم و روش های دیرینه هنر نمایشی در سلسله هان و تانگ، با ترکیب موسیقی و رقص، و گفتار طنز و آکروباسی، روش نمایش سیستماتیک و قابل تماشایی را تشکیل داد. با استقبال عموم مردم از نمایش زا جو در سلسله یوان، اندازه گروه‌های نمایشی نیز زرگ تر و نقش نمایشی ساده نیز دقیق تر شده است. برای مثال، درباره نقش دان، این نقش به دان اصلی، دان کوچک، دان پیر و غیره تقسیم شده است. تقسیم بندی نشان دهنده تخصصی‌تر شدن و در عین حال ارتقای سطح نمایش‌هاست.

نمایش زا جو در سلسله یوان نه تنها نمایشی بر روی صحنه است، خلاقیت درام‌نامه نیز افتخار آفرین است. در طول کمتر از صد سال، تعداد زیادی از درام‌نویسی‌ها و آثار نمایش زا جو به وجود آمد.

ژونگ سی چنگ (حدود ۱۲۷۹- حدود ۱۳۶۰ م)، دانشمند سلسله یوان، در کتاب لو گوی بو فهرست تمام ۴۵۲ مورد نمایش زا جو اسم دار و ۱۵۲ نفر از درام‌نویسان را ثبت کرد. در میان درام نامه‌نویسان فراوان، گوان هان چینگ، ماژی یوان، ژن گوانگ زو و بای پو شهرت بیشتری داشتند که این چهار نفر «چهار ملک درام‌نویس در سلسله يوان» خوانده می شوند. شایان ذکر است که گوان هان چینگ معروف ترین آن‌ها بود.

درام نویس گوان هان چینگ (حدود ۱۲۲۰-۱۳۰۰ م) در تمام عمر خود بیش از شصت اثر نمایش زا جو نوشت که تنها هجده اثر آن به جای مانده است که بی عدالتی دوو آ شهرت بیشتری دارد و علاوه بر آن، آثار تاریخی مانند دان دائو هوی و شی شو منگ نیز مشهور است. سوژه و سبک‌های آثار نمایشی خلق شده از سوی گوان هان چینگ بسیار گسترده و متنوع است که هم کمدی و تراژدی است و هم حماسه و هم داستان عاشقانه. آثار نمایشی گوان هان چینگ دارای ارزش های برجسته، داستان فشرده و ترتیب های جذاب است که شخصیت‌های نقش بسیار ظاهر و روشن است. نقش «دوو آ» در درام بی عدالتی دوو آ یکی از نمونه های این آثار به شمار می رود. گوان هان چینگ به خوبی از زبان استفاده می‌کرد و با بهره‌گیری از شعرها و ادبیات مردمی، با زبان معمولی و ساده، آوازهایی را به درام می نوشت که هم مقررات ادبیات سنتی چین را رعایت می کرد و هم موقعیت و شخصیت نقش‌ها در درام را به نمایش می گذاشت.

در سلسله های مینگ و چینگ، «چوان چی» – درام منظوم – به یکی از الگوهای مهم درام و تئاتر تبدیل شده است. درام چوان چی سلسله های مینگ و چینگ، در مقایسه با نمایش زا جو در سلسله یوان در زمينه ترتیبات، گسترده و فراوان‌تر است و در زمینه موسیقی، مقررات بیشتری دارد. اکثر نویسندگان درام چوان چی دانشمندان بودند و کسب زیبایی موسیقی تلاش می کردند. در آن زمان  وی لیانگ فو (۱۴۸۹-۱۵۶۶)، اهل شهر تای تسانگ استان جیانگ سو، سبک آواز خواندن لطیف و ظریف «سو جو» را خلق کرد که یک روش جدید موسیقی برای اپرا فراهم می آورد. از آن به بعد، آثار درام چوان چی خلق شده از سوی دانشمندان از موسیقی سبک سو جو الگوگیری کرده است. درام چوان چی در هنگام اجرای نمایش با سبک آواز خواندن سو جو «کون چو» خوانده می شود که اظهارات ادبی و ویژگی های موسیقی آن با سلیقه دانشمندان سازگار است. به این سبب، کون چو طرفداران زیادی به خود جلب و موقعیت فرهنگی خاصی در تاریخ چین ایجاد کرد که همچنان «یا این» – درام ادبی – خوانده می شود.

درام چوان چی در سلسله های مینگ و چینگ به علت خلق اثر مو دان تینگ، به اوج هنری رسید. مو دان تینگ داستان عاشقانه زنی به اسم دو لی نیانگ و مردی به اسم ليو منگ می را بیان می‌کند که این درام خیلی زود به نماینده آثار کون چو تبدیل شد و تا کنون میان عموم مردم رایج شده است. حتی امروزه، مو دان تینگ همچنان نماینده نمایش کون چوست. هنرمندان، نسل‌به‌نسل، این اثر را بر روی صحنه می برند و بر اساس آن، همه زمینه های اثر مو دان تینگ از جمله سبک آواز خواندن موسیقی، اندام بازیگران و کیفیت نمایش به بهترین سطح رسیده است.

اپرای کون چو: ظرافت و لطافت تا حد ممکن

اپرای کون چو یکی از قدیمی‌ترین درام‌ها و اپراهای چین است که اوایل «کون شان چیانگ» (لهجه منطقه کون شان استان جیانگ سو) خوانده می شد. این اپرا در پایان سلسله يوان و اوایل سلسله مینگ در منطقه کون شان استان جیانگ سو به وجود آمد که همراه با «های یان چیانگ» (لهجه منطقه های یان استان جيه جیانگ)، «یو یائو چیانگ» (لهجه يو يائو استان جيه جیانگ) و «یی یانگ چیانگ» (لهجه یی یانگ استان جیانگ شی) «چهار لهجه سلسله مینگ» خوانده می‌شود. کون شان چیانگ در ابتدا تنها آواز مردمی‌ای بود که در منطقه سو جو رواج داشت و تا زمان وان لی در سلسله مینگ با مرکز شهر سو جو، به جنوب رودخانه یانگ تسه و شمال رودخانه چیان تانگ جیانگ گسترش یافت. پس از آن، وارد شهر پکن شد و به پرنفوذترین اپرا از سال های میانی سلسله مینگ تا سال های میانی سلسله چینگ تبدیل شد.

موسیقی کون چو لطیف و سرشار از ذوق، خوش آهنگ و گوش نواز است که «شویی موا دیائو» خوانده می شود. نمایش نامه اپرای کون چو نیز همچنین بسیار منظم و مرتب، خوش زبان و زیباست. ترکیب عالی موسیقی و نمایش‌نامه باعث استاندارد شدن اپرا شد. با توجه به آنکه ریشه اپرا در میان عموم مردم است، استاندارد شدن اپرا موقعیت پایین آن را تغییر داده است. روند بازاری شدن اپرا باعث به وجود آمدن گروه‌های اپرای تخصصی شد. در عین حال، برخی از مقامات و دانشمندان خودشان درس‌های آموزشی تشکیل می دادند و بازیگران را تربیت می کردند و برخی از آنان خودشان مهارت نمایش را به بازیگران می‌آموختند و بر این اساس، اپرای کون چو لطیف‌تر شده و نمایش صحنه ای، نمایش نامه و موسیقی به خوبی ترکیب شده‌اند و برتری های یکدیگر را بهتر به نمایش درآورده‌اند. در چند صد سال گذشته، اپرای کون چو از نظر موسیقی سنتی، رقص و ادبیات، به نمونه فرهنگی زیبا و سرشار از ذوق چینی تبدیل شده است. با وجود آنکه بازیگران نمایش‌ها هنوز مورد تبعیض جامعه قرار می گیرند، جایگاه هنر درام و اپرا، به علت گرفت. چین یکی از نوزده کشوری است که برای نخستین بار این جایزه را کسب کرده است.

opera chinese

هنر اپرای پکن و شهرت جهانی

آوازی وجود دارد که در آن عنوان می‌شود: «خارجیها اپرای سنتی شهر بیکن را ‘اپرای پکن’ می خوانند و دلیل رنگ کردن صورت شخصیت‌ها را نمی‌دانند / ولی هنگامی که تمام آرایش ها انجام شود / تماشاچیان با تعجب آن را ستایش می کنند که به به! چقدر عالی و زیباست!» این آواز اسم چینی چانگ‌ایان‌پو دارد که سه جمله اول آن با روش آواز خواندن آوازهای عوام پسند اجرا می شود و قسمت «به به» با روش با صدای بلند فریاد کردن از نقش «جینگ» در اپرای سنتی چین اجرا می‌شود و پس از آن، با روش خواندن آوازهای عوام پسند، از ستایش دوستان خارجی هنگام تماشای اپرای پکن تقلید می کنند و آواز می خوانند که «عجب! به‌به! عالی است! فوق العاده است!»

 

به درستی که اپرای پکن آنقدر جذاب است که هر زمانی که به اپرای چین اشاره می کنند، اکثر دوستان خارجی اپرای پکن را یادآوری می کنند – مثل آنکه در نظر آنان اپرای پکن دربرگیرنده تمام انواع اپرای چین است.

 

اپرای پکن حدود سال ۱۸۴۰ در پکن تشکیل شد و به این سبب «اپرای پكن» خوانده می شود. به وجود آمدن اپرای پکن با ورود گروه تئاتر «هوی بان» به شهر پکن ارتباط دارد.

در پنجاه و پنجمین سال دوران پادشاهی جیان لونگ (۱۷۹۰)، برای تبریک تولد پادشاه، دولت تمام گروه های تئاتر در مکان‌های مختلف چین را به پکن دعوت کرد که در این میان، یکی از گروه های تئاتر هوی بان با اسم «سان چینگ بان» طرفداران بیشتری داشت. پس از آن، گروه های تئاتر هوی بان با اسامی «سی شی بان»، «هه چون بان» و «چون تای بان» به تدریج وارد شهر پکن شده و کم‌کم در این شهر معروف شدند و با نام «چهار گروه تئاتر به اسم هوی بان» خوانده شدند. در ابتدا، بازیگران گروه‌های تئاتر هوی بان اپراهای کون چو، «بانگ زی» و «ار هوانگ» را بازی می‌کردند و با افزایش دیگر بازیگران درام «هان دیائو»، اپرای پکن بر اساس این درام و تئاترها توسعه یافته و شکل یافت و به سرعت به یکی از اپراهای رایج و پرطرفدار چین تبدیل شد. سوژه و موضوع، سبک آواز خواندن و نمایش و نظم نمایش مخصوص با روح اصلی فرهنگ شهر پکن سازگار است و به این سبب، اپرای پکن می توانست در یک رقابت شدید برتر شود.

اپرای پکن با آثار و برنامه‌های فراوانی که از بنیاد درام و اپرا در چین باقی مانده ادامه یافته است. در مقایسه با اپرای کون چو، که بیشتر داستانهای تفریحی دانشمندان و یا داستان های عاشقانه را بر روی صحنه می برد، موضوعات اپرای پکن بسیار گسترده تر است. اپرای پکن هم واقعیت تاریخی و حماسه، هم افسانه و اسطوره و داستان‌های عاشقانه را بر روی صحنه می برد. در سبک اجرای نمایش، اپرای پکن هم شامل نمايش ادبی و آواز خوانی و هم شامل نمایش رزمی و کونگ فوست. با توجه به آنکه سوژه و سبک نمایش نیازهای تفریحی عموم را پوشش داده، اپرای پکن خیلی زود در چای خانه های شهر پکن رواج یافت.

نظم ویژه برای اجرای اپرای پکن به تکامل و ارتقای کیفیت نمایش اپرای پکن کمک کرده است. اپرای پکن نظم نمایش اپرای کون چو را ادامه داده و بیشتر نمایش های «جیه زی شی»، به صورت سریالی از قسمت های عالی درام، را روی صحنه می آورد. در یک واحد زمانی، به جای یک درام بزرگ و کامل، به طور پیوسته، پنج یا شش یا بیش از ده جيه زی شی را به نمایش در می آورد. جیه زی شی قسمت های درام است که مهارت عالی بازیگران را بیشتر نشان می دهد. پس از تمرین و تکرار فراوان، سطح هنری بازیگران اپرای پکن در زمینه آواز خواندن، گفتار، انجام حرکات و رزم به تدریج بالا می رود.

اپرای پکن با نقش‌های نمایشی مختلف اجرا می شود که به نقش های نمایشی شنگ، دان، جینگ، موا و چوو تقسیم شده است. ویژگی های طبیعی مانند جنس و سن، ویژگی های اجتماعی مانند موقعیت و شغل و همچنین شخصیت‌ها در تقسیم‌بندی نقش نمایشی تأثیر می‌گذارد. هر نقش نمایشی فرم استانداردی دارد و در مهارت آواز خواندن، گفتار، انجام حرکات و رزم نیز ویژگی های خاصی دارد. منظم و زیاد شدن نقش‌های نمایشی در اپرای پکن نیز نشانه پخته شدن هنر این اپراست.

موسیقی اپرای پکن پر از احساسات و تأثیر گذار است که سبک‌های آواز خواندن عمده آن «شی پی» و «ار هوانگ» است. ریتم شی پی دارای فراز و نشیب های فراوان است و آهنگ آن نیز نشاط آور و روان است که برای نشان دادن احساسات شادی و پایداری مناسب است. ریتم ار هوانگ نسبتا آرام و آهسته است و آهنگ آن نیز بم و غم آور است که برای نشان دادن احساسات اندوه و خشم مناسب است. همراهی در اپرای پکن «چانگ میان» نام دارد و همچنان به همراهی «ادبی» و «رزمی» تقسیم شده است. در زمینه استفاده از سازها، برای همراهی ادبی، بیشتر از ساز «هو چین» استفاده می شود و گاهی نیز سازهایی که با آرشه نواخته می شود و سازهای بادی مورد استفاده قرار می گیرند. برای همراهی رزمی، بیشتر از طبل و همراه با ناقوس بزرگ و کوچک استفاده می شود.

دستاوردهای هنری اپرای پکن چشمگیر است. فرم استاندارد و ریتم‌دار در اپرای پکن تشکیل شده است و تا حد ممكن، از محدودیت های زمان و مکان صحنه عبور کرده و به سطحی رسیده که از طریق الگوگیری، روح و روان را نشان می دهد و شکل و روح با هم درخشان‌تر می شود. آثار معروف اپرای پکن بیشمار است؛ برای مثال، دبنگ جون شان، يو جوو فنگ، یو تانگ چون، چون اینگ هوی، کونگ چنگ جی، سی لانگ تان مو و با وانگ بیه جی که در طول چند صد سال طرفداران فراوانی به خود جلب کرده اند.

یکی از علت های توسعه پرسرعت اپرای پکن به وجود آمدن تعداد زیادی از هنرمندان نمایش اپرای پکن است. برای تفهیم بیشتر، باید به این مثال توجه کرد که برای نقش نمایشی «شنگ پیر»، هنرمندان تان شین پی، یو شو یان، یان جو پنگ، ما ليان لیانگ، تان فو اینگ، جو شین فانگ، گائو چینگ کوی و لی شائو چون؛ برای نقش نمایشی «شنگ جوان»، هنرمندان چنگ جی شیان، يو ژن فی، یه شنگ لان؛ برای نقش نمایشی «شنگ رزمی»، هنرمندان بانگ

شیائو لو، شانگ هه يو، گای جیائو تیان؛ برای نقش نمایشی دان، هنرمندان می لان فانگ، چنگ یان چیو، شانگ شیائو یون، شون هوی شنگ، ژانگ جون چيو، یان هوی ژو و گوان سو شوانگ؛ برای نقش نمایشی جینگ، هنرمندان جين شائو شان، هائو شوو چنگ، هوو شی روی، چیو شنگ رونگ، فانگ رونگ شیانگ و یوان شی های؛ برای نقش نمایشی چوو، هنرمندان وانگ چانگ لین، شیائو چانگ هوا و به شنگ ژانگ شهرت زیادی دارند، به این مفهوم که در هر نسل، هنرمندان بزرگی به وجود می‌آیند و مهارت اپرای پکن را نسل‌به‌نسل منتقل می کنند. این هنرمندان، با مهارت عالی خود، اپرای پکن را درخشان تر ساخته و نقشی تاریخی در توسعه اپرای پکن ایفا کرده‌اند.

بدون شک، هنرمند می لان فانگ در این میان مشهورتر است. می الان فانگ در خانواده ای به دنیا آمد که در زمینه اپرا پیشینه مخصوصی داشت و در هشت سالگی شروع به آموزش اپرا کرد و در یازده سالگی بر روی صحنه آمد. وی بیشتر نقش نمایشی دان از جمله «دا ما دان» و «هوا دان» را در اپرا بازی می کند و پس از تمرین طولانی مدت، به توسعه سازنده روش آواز خواندن، گفتاری، رقص، موسیقی، لباس و آرایش اپرای پکن کمک کرده است و سبک ویژه خود را تشکیل داده است که در محافل اپرا، سبک «می» خوانده می شود.

می لان فانگ همچنین خیلی زود هنر اپرای پکن را به خارج از کشور منتقل کرد. در سال ۱۹۳۰، وی به عنوان رهبر یک گروه به امریکا سفر کرد و برای نخستین بار اپرای پکن، درام باستان و سنتی شرق را در مقابل تماشاچیان غربی بر روی صحنه نمایش برد. آنان به ترتیب در سياتل، شیکاگو، واشنگتن، سانفرانسیسکو و لس آنجلس برای ۷۲ روز نمایش اجرا کردند که برنامه های اپرا از جمله دا يو شاجیا، گوی في زوی جیو، چانگ آبن يویه و تبان نیو سان هو است. نمایش آنان مورد ستایش و استقبال تماشاچیان امریکایی قرار گرفت.

تا کنون، اپرای پکن به یکی از نمادهای فرهنگ چین تبدیل شده که در داخل و خارج از کشور شهرت زیادی به خود اختصاص داده و حتی برخی از خارجی ها برای یادگیری و نمایش اپرای پکن در چین زندگی می کنند. این پدیده نیز از دیگر جذابیت های اپرای پکن محسوب می شود.

https://www.chinahighlights.com/

همچنین ببینید

آموزش زبان چینی صفر تا صد

آموزش زبان چینی صفر تا صد

آموزش زبان چینی از پایه مجموعه ویدیویی آموزش زبان چینی growing up with chinese که …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *