تاریخ مجسمه سازی چین

هنر مجسمه سازی در چین

مجسمه سازی

 

لیانگ سی چنگ (۱۹۰۱-۱۹۷۲)، معمار معروف معاصر چین، معتقد است مجسمه سازی نقطه عطف همه هنرهاست. بشر از عصر حجر به آفرینش مجسمه ها اقدام کرده است. هنر مجسمه سازی چین، با هزاران سال سابقه، پس از جایگزینی سلسله های سلطنتی و تغییرات فرهنگی، سبکی استثنایی شکل داده و هنری نشان دهنده دیدگاه زیبایی شناسی چینی ها و افکار فرهنگی آنها شناخته می شود. از این رو، تاریخ مجسمه سازی چین نیز تاریخ پیشرفت فرهنگ سنتی و افکار زیبایی شناسی این ملت و ارتباطات فرهنگی میان قومیت های چین و ملت چین با دیگر ملتها بوده است.

مجسمه های شرقی

مجسمه سازی هنری سه بعدی است. شکل گیری و رشد هنر مجسمه سازی توام با تغییر روش زندگی و کار بشر بوده و تحت تأثیر فرهنگ ها، دین و مکتب های فلسفی در دوره های مختلف قرار گرفته است. برای نمونه، مجسمه جانور حفاری شده در ده هه جيا وان استان شان شی و مجسمه سرِ پریِ حفاری شده در شهر لینگ یوان استان لیائونینگ، که همه جزو آثار عصر نوسنگی هستند، شکلی ساده دارند و نشان دهنده حیوان پرستی و ادیان ابتدایی در عصر نوسنگی بوده اند. ارتش سفالی امپراتور شی هوانگ سلسله چین نیز بیانگر شکوه ارتش شاهنشاهی چین در آن دوره است. می توان گفت مجسمه ها به نوعی بیانگر مشخصات دوره های تاریخی است.

مجسمه ها دارای سه نوع سه بعدی، برجسته کاری شده و حفره حفره هستند. مجسمه سه بعدی جدا از همه متعلقات است و پس زمینه ندارد و از هر زاویه می توان آن را تماشا کرد. اما استثناهایی نیز در این مورد وجود دارد و آن مجسمه های بودایی در غارهاست. مجسمه های برجسته کاری به مجسمه هایی اطلاق می شود که روی یک تخت حک می شوند فقط از یک زاویه می توان آن را تماشا کرد. در مورد مجسمه های برجسته کاری شده، نسبت دوبعدی موضوع مجسمه به تخت زیر ثابت است و فقط ضخامت موضوع مجسمه بر اساس دستورات ژرف نمایی متغیر است. بر اساس ضخامت مجسمه، مجسمه های برجسته کاری نیز

سه دسته زیر مجموعه بالا، پایین و باریک دارند. مجسمه های حفرحفره همان دو نوع مجسمه یادشده است که دارای حفره هایی است. بیشتر مجسمه های این دسته آثار تزیینی در اندازه های کوچک هستند.

مجسمه یا تندیس در همه کشورها و فرهنگها نوعی هنر با سابقه بسیار طولانی محسوب می شود و بیانگر مشخصات آن کشور یا فرهنگ است. در این باره، بهتر است مثالی از مجسمه های چینی و غربی بیاوریم مجسمه های چینی برداشت گرا و تندیس های غربی واقع گرا هستند. مجسمه سازان چینی در آفرینش آثار خود به دستورات ژرفا نمایی و شبیه سازی اهمیت چندانی نمی دهد، بلکه به نشان دادن احساسات و افکار خود از طریق آثار اولویت می بخشند، در حالی که تندیس سازان غربی عادت دارند مفهوم های گوناگون را، چه واقعی چه انتراعی، به اشکال هندسی ربط دهند، مخصوصا در دوران یونان باستان و دوره رنسانس، به شبیه سازی در مجسمه سازی اهمیت فوق العاده زیادی داده می‌شد، طوری که مقدار شباهت موضوع مجسمه با موارد واقعی آنها کار موفقیت اثر مجسمه تلقی می شد. اما در مورد مجسمه های چینی برداشت گراییغ آن چیزی است که در اولویت قرار داشته و بر آن تاکید می شده است. در حقیقت، برداشت گرایی و شباهت روح آثار هنری با موارد واقعی مشخصات بسیاری از هنرهای استثنایی چینی مانند خوشنویسی، نقاشی و مجسمه سازی است. این مهم ترین تفاوت دیدگاه زیبایی شناسی چین و غرب محسوب می شود.

غمجسمه های سنتی چین می توانند به چهار نوع مجسمه های قبرستانی، مجسمه های دینی، مجسمه های معماری و مجسمه های هنری تقسیم شوند. پیشرفت صنعت مجسمه سازی چین توأم با پیشرفت تاریخ بوده و مشخصات آن با مشخصات عصر هماهنگ است. مجسمه های جوامع بدوی، که بسیار ساده است، نشانة آرامش جامعه در آن زمان بوده است.

.تندیس های برنزی بیانگر سحرآمیز بودن فرهنگ سلسله های شانگ و جونو بود. ارتش سفالی، که توسط امپراتور چين شی هوانگ ساخته شد، بیانگر شکوفایی نظام فئودالیست در سلسله های چین و هان بوده است. تا سلسله های نان وبی، دین بودایی در چین رونق یافت و در این زمان، مجسمه های بودایی در کشور چین به طور انبوه ساخته شده است. تا سلسله تانگ که زمان اوج گیری نظام فئودالیست چین شناخته می شود، مجسمه های بودایی نیز در اندازه های بزرگ تر ساخته می شد. از سلسله سونگ به بعد، توأم با پیشرفت انواع هنر، مجسمه ها ظرافت بیشتری در مقایسه با دوره های پیشین یافتند و در زمان معاصر، با ورود هنرهای غربی به چین، مجسمه های چینی نیز عناصر هنرهای غربی را جذب کردند. در دوره جمهوری خلق چین نیز مجسمه های ملی، با الگوهای بیشتری در حال پیشرفت است.

تندیسهای برنزی

دو گودال شامل اشیای آیین قربانی سال ۱۹۸۶ در شهر گوان هان استان سی چوان چین حفاری شد. این گودال ها، که در خرابه سان شینگ دوی کشف شد، بیش از هزار وسیله برنزی، پشمی و طلا را در خود جای داده بود که سابقه آنها می تواند به سلسله های شانگ و جوئو برگردد.

مجسمه برنزی آدم به اندازه کامل و مجسمه های برنزی سر آدم و  ماسکهای برنزی از مهم ترین عتیقه های حفاری شده در گودال های یادشده محسوب می شود باستان شناسان پیش از آن بر این باور بودند که پیش از سلسله جوئو تندیس های انسان وجود نداشته، اما این یافته های باستان شناسی عظیم این تفکر را تغيير داده است

مجسمه برنزی آدم، که در خرابه سان شینگ دوی حفاری شده ۲۶۲ سانتی متر طول دارد که ۱۸۲ سانتی متر به آدم موضوع مجسمه و هشتاد سانتی متر به پایه مجسمه تعلق دارد. شخصیت موضوع مجسمه چشمان درشت و بینی و گوش های بزرگ دارد و کلاه و عبا و پابند بر تن دارد و سند ارزشمندی برای مطالعات درباره پوشاک مردم باستان در منطقه سی چوان محسوب می شود. با توجه به آنکه روی پوشاک شخصیت موضوع مجسمه طرح هایی مانند اژدها، جانوران، ابر و کوه وجود دارد و این با تعریف پوشاک طبقه اشراف در کتاب شانگ شو همخوانی دارد، می توان حدس زد که شخصیت مجسمه برنزی از طبقه اشراف زمان بوده است.

بیشتر عتیقه های حفاری شده از خرابه سان شینگ دوی مجسمه های سر آدم و ماسکهای برنزی هستند. مجسمه های سر آدم های آن اشكال عجیب و غریبی دارند، طوری که چشمان و گوش های آنها بسیار بزرگ تر از اندازه های واقعی است. چهره این مجسمه ها بر دو گونه هستند: نوع اول این چهره ها لاغر و جدی و نوع دیگر گردتر و صمیمی تر به نظر می آیند. شایان ذکر است که برخی از مجسمه های سر حتی پوشیده از ماسک طلایی هستند. این نیز باعث این تردید شده است که آیا آدم های با چهره های موضوع این مجسمه ها از مردم بومی بودند یا از موجودات فضایی؛ زیرا در موارد مشابه در دیگر مناطق کشور چین هیچ وقت چنین مجسمه هایی مشاهده نشده، در حالی که به موارد مشابه در دیگر تمدن های باستان جهان مانند مصر نزدیک تر است. به طور کلی، این عتیقه ها، که از خرابهای متعلق به تمدنی بسیار باستانی حفاری شده است، در این زمان بسیار سحرآمیز به نظر می آیند.

ماسک های برنزی در اندازه های بسیار بزرگ نیز در خرابه سان شینگ دوی حفاری شده است. اشکال این ماسک ها با چهره انسان یا دیگر جانوران شباهت چندانی ندارند و این تردید وجود دارد که این ماسک ها از روی موجودات تخیلی ساخته شده اند. بارزترین مشخصه این ماسک ها، که ۶۵ سانتی متر بلندی و ۱۳۸ سانتی متر عرض دارند چشمان عمودی و گوش های بزرگ است. درباره این ویژگی ها این تردید وجود دارد که شاید این ماسک ها با موجودات تخیلی در افسانه های قدیمی چین، که دارای چشمانی با قابلیت مشاهده اهداف و شنیدن صدا در هزار کیلومتری هستند، همخوانی داشته باشد. دیگر ماسک قابل اشاره در اینجا اندازه کوچک تر اما شکل عجیبی دارد. این ماسک زیور آلاتی به شکل اژدها برای تزیین پیشانی دارد. برخی بر این باورند که این ماسک بر گرفته از پدر مردم قدیم سی چوان به نام تسان چونگ است و اعضای چهره، که بسیار درشت ساخته شده اند، بیانگر توان های ماورای طبیعی آنهاست. برخی حتی معتقدند این نوع ماسک اصالتا نماد خداهای مردم قدیم سی چوان بوده است.

علاوه بر موارد فوق، خرابه سان شینگ دوی نیز مجسمه های با اشکال عجیب و غریب بیشتری را در خود جای داده است. از میان این نوع مجسمه ها می توان به مجسمه درختی برنزی با اندازه بزرگ اشاره کرد که گمان می رود نوعی ابزار آیین عبادت دینی سی چوان قدیم است که برای عبادت مردم بومی در آن زمان، قابلیت برقراری ارتباط بین آسمان و زمین و بین بشر و خدا را دارد. این درخت برنزی با ساقه تنومند از سه قسمت مونتاژ شده است که در بالاترین نقطه هر قسمتل، تختی گرد وجود دارد که گمان می رود روی آن مجسمه های پرنده قرار داشته است. درخت برنزی شاخ وبرگ‌هایی نیز دارد. این درخت به درخت تخیلی «فو سانگ»، که بر اساس کتاب قدیمی یادداشت کوهها و دریاها در دریا قرار دارد و محل طلوع خورشید است، همخوانی دارد اما برخی دیگر معتقدند سرچشمه مفهوم این درخت برنزی در مکتب تائوئیسم نهفته است. لائو دان، بنیان گذار این مکتب، در کتاب دائو ده  جینگ کتاب مقدس این مکتب آورده بود: «تائو یک را آفرید و یک دو سه را آفرید و سه همه موجودات را می آفریند». و درخت یادشده  همان طور که در فوق اشاره شد، ساقه آن سه طبقه  دارد. همچینن با توجه به اینکه  این درخت برنزی نه شاخه دارد و کنار آن نیز اژدهایی رو به بالا وجود دارد و رقم نُه در فرهنگ چین بزرگترین رقم است، حدس زده می شود این درخت بیانگر عظمت کیهان  نیز است .

دایره خورشیدی برنزی عتيقه مهم دیگری است که از خرابه سان شینگ حفاری شده است. خورشید مهم ترین جرم فضایی برای بشر بوده و همیشه مورد پرستش مردم همه تمدن ها قرار داشته است.

برای نمونه، چینی ها یان دی، یکی از اجداد ملت چین، را خدای خورشید می دانند و در تمدن یونان قدیمی، آپولو یکی از پسران زئوس، خدای خدایان، شناخته می شود. از این رو، می توان حدس زد که دایره خورشیدی ای که از خرابه سان شینگ دوی حفاری شد با خورشید پرستی ارتباط دارد؛ زیرا در یک جامعه کشاورزی خورشید پرستی پدیده ای اجتناب ناپذیر محسوب می شود. اما خارج از تصور همه این بود که محدوده این دایره به طور برابر به پنج قسمت تقسیم شده است. برای توضیح این پدیده نیاز هست تا به تمدن جین شا اشاره کنیم. خرابه های تمدن جین شا، که در نزدیکی خرابی های تمدن سان شینگ دوی حفاری شد، مجسمه ای به نام دایره پرندگان خورشیدی طلایی در بر دارد. این مجسمه چهار پرنده و دوازده اشعه خورشید را، که به طور برابر و مساوی در محدوده دایره پراکنده هستند شامل می شود. با توجه به آنکه دوازده اشعه نور نماد دوازده ماه سال و چهار پرنده نماد چهار فصل سال تلقی می شود، می توان حدس زد که این مجسمه به طور قطع تنها کاربرد تزیینی نداشته، بلکه کاربرد عملی در سنجش زمان داشته است. از این رو، گمان می رود دایره خورشیدی خرابه های تمدن سان شینگ دوی، که در نزدیکی خرابه های تمدن جین شا حفاری شد، نیز در زمینه سنجش زمان و تقویم کاربرد واقعی داشته است.

پس از سال ۱۹۸۶، شهر قدیمی و آثار تاریخی دیگر بیشتری نیز در خرابه سان شینگ دوی حفاری شد که همه نشان دهنده وجود تمدنی درخشان در این محل است. این به معنای آن است که مجسمه های برنزی سان شینگ دوی فقط بخش کوچکی از یک تمدن درخشان قدیمی است.

ارتش سفالی امپراتور شی هوانگ

امپراتور شی هوانگ بنیان گذار سلسله چین، نخستین سلسله شاهنشاهی  فئودالی  چین، بوده و در تاریخ چین، به نام «نخستین امپراتور هزارساله کشور»معروف است.  از فعالیت های مطرح وی می توان به تمرکز قدرت در دولت مرکزی اصلاحات نظام اداری دولت، یکنواخت سازی زبان اشاره کرد

 

 

 

 

 

 

همچنین ببینید

شهرهای مهم چین

شهرهای مهم چین

لیست شهرهای مهم چین اگر از یک شهروند چینی بپرسیم که شهرهای مهم چین را …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *