الگوی توسعه چین

الگوی توسعه چین

 

آیا الگوی توسعه چین پایدار است؟

الگوی توسعه چین

همان‌طور که پیشتر اشاره شد، یک گرایش مهمی در میان برخی مفسران غربی در مورد اینکه آیا ظهور چین امری پایدار است یا خیر وجود دارد. آنها به پیری سریع جمعیت، عواقب عظیم زیست محيطيِ رشدِ نامحدود، فساد گسترده و فراگیر و تأثیر محدودگرانه دولت بر روی نوآوری اشاره مي‌کنند. این ارزیابی با حس قدرتمند جبرگرایی تاریخی تقویت می‌شود: در طي ۲۵۰ سالی که از آغاز روشنگری اروپا می‌گذرد. موارد و نمونه‌های بسیار معدودی از یک کشور وجود داشته که موفق به شکست پیوند میان نوسازی و لیبرالیزاسیون سیاسی شده است. در اين صورت، سوال این است که آیا چین می‌تواند به عنوان اولین کشور در دوران پسا مدرن، تاریخ را بسازد و فرایند نوسازی را بدون دموکراتیزاسیون اساسی تکمیل کند یا خیر. در اینجا باید توجه کنیم که برخی فروپاشی رژیم کمونیست را از زمان تأسیس جمهوری خلق چین در سال ۱۹۴۹ پیش‌بینی کرده بودند. برای مثال، سرکوب خشونت بار جنبش اعتراضی تیان آنمن به دنبال نشان دادن این بود که مشروعیت رژیم از میان رفته و مرگ آن قریب الوقوع است. در عوض، حزب قوی‌تر شده است. غیراز دوره‌های گاه و بیگاهی از مخالفت‌های شدید، تعداد کمی در چین نقش برجسته حزب را در جامعه زیر سوال برده و تعداد کمی به دنبال تغییر سیستمیک هستند. مردم خواهان پایان فساد مسری و بی‌پایان هستند اما شواهد اندکی از فشارهای جدی وجود دارد که می‌تواند حزب کمونیست را وادار به در آغوش کشیدن دموکراسی چندحزبی، حاکمیت قانون و دولت پاسخگو کند.

اما احمقانه است که پتانسیل تغییر اساسی در بلندمدت را نادیده بگيريم دست کم ۴ چالش اصلی برای تداوم «مشروعیت» و «عمر» حکومت حزب کمونیست وجود دارد. حزب کمونیست چین بر یک تحول و دگرگونی اقتصادی- اجتماعی که در مقیاس.،سرعت و موفقیت،چشمگیر بوده فائق آمده است. با این حال, چنانکه ذکر شد. اين انقلاب متحمل هزینه‌های جدی شده است. در سال‌های اخیر. پکن با اتخاذ گام‌هایی به دنبال پرداختن به برخي از اين مشکلات بوده و

بودجه‌هایی را به سلامت و تحصیل اختصاص داده و اولویت بیشتری به کارآیی و اثربخشی انرژی داده است. اما دهه‌ها طول خواهد کشید که این کشور به یک توسعه متوازن‌تر دست یابد. حزب در آینده زیر فشار عظیمی قرار خواهد گرفت تا این اهداف را عملیاتی سازد و همزمان اتفاقات زیادی پیش رویش خواهد بود تا امور را از مسیر خود خارج سازد.

چین شاهد ظهور یک طبقه متوسط پیچیده‌تر و جهانی‌تر است. تاکنون این طبقه بر اهداف مادی متمرکز بوده که چیزی است شبیه به طبقه متوسط روسیه در اواخر دهه 90 و اوایل دهه2000 این احتمالا در یک بازه کوتاه تا میان مدت خواهد بود، با توجه به اينکه چین هنوز در مراحل آغازین بزرگترین رونق و فوران مصرف خود در تاریخ است. با این حال، اگر (و زمانی که) چین به یک اقتصاد توسعه يافته تبدیل شود و ثبات و پیشرفت و رونق مسلم انگاشته شوند. عضو میانه حال طبقه متوسط ممکن است از مصرف کننده به شهروند تحول یابد و بیشتر در گیر امور سیاسی شود. درخواست و دعوت برای مشارکت دموکراتیک واقعی می‌تواند مُصرانه‌تر شود و حزب  را با انتخاب دشوار میان سر کوب و لیبرالیزاسیون به حال خود رها سازد.

فشاری دائمی در درون نخبگان حاکم و طبقه متوسط برای حر کت به سوی مرحله دیگر یعنی مرحله پساصنعتی توسعه اقتصادی وجود دارد. این بسیار چالش آور خواهد بود. چین چیزی بیش از کاریکاتور یک اقتصاد تولیدی کم هزینه و کم ارزش نیست. تنوع قابل توجهی در خدمات و پیشرفت‌های عمده‌ای در تحقیق و نوآوری اتفاق آفتاده است.اما چین هنوز کشوری با درآمد پایین تا متوسط است و معلوم نیست که آیا می‌تواند بدون اینکه به لیبرالیزاسیون سیاسی اقتصادی و اجتماعی دست یابد به مرحله پساصنعتی‌سازی جهش کند يا خیر، اگر چنین چیزی رخ دهد، آیا حزب کمونیست بار دیگر می‌تواند خود را از نو ساخته و خطرات روزافزون برای مشروعیتش را مدیریت کند يا به راه همقطار قبلی‌اش یعنی شوروی خواهد گرفت: یعنی رکود طولانی به دنبال فروپاشی رژیم؟ محیط و شرایط بین‌المللی هم مهم است. امروز. چهره «برند» غربی به شدت خدشه دار شده است. این برند یک نگرش سیاسی جذاب ارانه نمی‌دهد؛ نگرشی که نمی‌تواند الهام بخش چینی‌هایی باشد که میل به تحرک رو به بالا دارند. ما اگر ایالات‌متحده (بطور اخص) و اروپا بتواننداعتماد به نفس خود را دوباره بازیبند. در ان صورت غرب می‌تواند برخی از عناصر آن نفوذ هنجاری خود را بازیابد و فشار بر نظام رهبری چین برای در آغوش کشیدن دموکراتیزاسیون می‌تواند بطور هم‌زمان افزايش یاید.

 

نتيجه گیری

اشتباه است که حزب کمونیست چین را یک رژیم اقتدارگرای دیگر و الگوی چین را یک آرمان سرمایه داری اقتدار گرایانه بنگريم. تجربه چین از نوسازی درس‌های مهمی را برجسته می‌کند اما این درس‌ها، درس‌هایی نیستند که بتوان آنها را آشکارا نشان داد: اول، حزب کمونیست موفقیت خود را بیش از همه به انعطاف پذیری و توانایی سازگار کردن خود مدیون است. این حزب یک رویکرد عمدتا عملگرایانه و غیرد کترینی در مورد مدرنیزاسیون را دنبال کرده که طی آن, این حزب شاهکار برجسته ظهور خود را مدیریت کرده در حالی که به روح کارآفرینی صدها میلیون چینی اجازه ابراز وجود طبیعی را می‌دهد. اگرچه برنامه‌های ۵ ساله تصور یک رویکرد سیستماتیک و استراتژیک را می‌دهد اما بیشتر فرایند اصلاحی چین وضعیتی ابتکاری و بداهه وار داشته است. حزب بر تحول و دگرگونی چین بیش از هدایت. اشراف داشته است. دوم، موفقیت اقتصادی چین مبتنی بوده بر لیبرالیزاسیون نه اقتدار گرایی, از اصلاحات تجربه شده کشاورزی در پایان دهه ۷۰ تا توسعه گسترده SMEs ها در دهه 90 لیبرالیزاسیون اقتصاد و جامعه چین را دچار انقلاب ساخته و محرک اساسی ظهور و صعود جهانی اين کشور بوده است.

سوم، «الگوی چین» برای چین کارگر بوده اما هیچ تضمینی نیست که برای دیگر کشورهای در حال توسعه هم کارگر باشد. پیام محوری آن اين است: هر آنچه که کار گر است را انجام دهید». هر کشوری شرایط و سنت‌های خاص خود را دارد و هیچ فرمول سحرآمیزی برای نوسازی کارآمد و موثر وجود ندارد. در این وضعیت، چینی‌ها مصمم به احتراز از اشتباهات- و تکبرهای بیجای- اجماع واشنگتنی ممرده هستند.

در نهایت. مهم است که دو روایت خلاصه شده در آغاز این بحث را به چالش بکشیم یعنی روایتی که می‌گوید چین «به ناگزیر» آمریکا را به عنوان رهبر جهان پشت سر خواهد گذاشت و روایتی که بر اساس آن, این کشور اگر می‌خواهد موفقیت خود را حفظ کند باید برداشت‌های غربی از دموکراسی و حاکمیت قانون راجذب و هضم کند. اين تبیینات جبر گرایانه بیشتر در مورد کسانی سخن می‌گوید که مدافع آنها هستند تا واقعیات چین معاصر، هر چه مردمان چین بیشتر ترقی

کنند و تحصیل کرده‌تر شوند. فشارها برای لیبرالیزاسیون سیاسی هم افزايش بیشتری خواهد یافت. با این حال, هر گونه اصلاحات دموکراتیک احتمالا باز تاب الگوها و ارزش‌های چینی خواهد بود تا غربی. در اين معناء مفهوم «الگوی چین» به حیات خود ادامه خواهد داد اما در قالبی بسیار متفاوت‌تر از آنچه در گفتمان امروز تصور می‌شود.

 

 

 

 

 

 

 

 

همچنین ببینید

مجیدحریری

مجید حریری

مجید حریری و گفتگو درباره(اف ای تی اف)   به گزارش خبرگزاری مهر، مجیدرضا حریری در گفت …

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *